Nghiên cứu phục tráng và phát triển giống ngô nếp nương tím Mông bản địa Kỳ Sơn tại tỉnh Nghệ An
Nhằm bảo tồn nguồn gen ngô nếp nương tím Mông bản địa Kỳ Sơn và nâng cao giá trị thương phẩm cho nông sản địa phương, nhiệm vụ KH&CN “Nghiên cứu phục tráng và phát triển giống ngô nếp nương tím Mông bản địa Kỳ Sơn tại tỉnh Nghệ An” đã chủ động triển khai chuỗi nội dung chọn lọc dòng thuần trên đồng ruộng tại bản Huồi Giảng, xã Mường Xén, tỉnh Nghệ An trong năm 2026.
Ở Vụ thứ 1 (G0) được thực hiện từ tháng 2 đến tháng 6/2026, quy mô 2000 m2 phương pháp sử dụng là chọn lọc đám cải tiến. Thông qua quá trình phân tích hình thái và sinh trưởng trên quần thể khởi đầu qua quá trình chọn lọc đã chọn được hơn 270 cá thể ngô nếp nương tím Mông bản địa Kỳ Sơn mang đặc tính vượt trội về năng suất, chất lượng hạt và khả năng chống chịu điều kiện sinh thái bất thuận tại vùng núi cao. Đồng thời đề tài đã theo dõi, đánh giá và xây dựng bản mô tả đặc trưng của giống ngô nếp nương tím Mông bản địa Kỳ Sơn.
Ở vụ thứ 2 (G1), thực hiện từ tháng 7/2026, áp dụng phương pháp chọn bắp trên hàng cải tiến. Mỗi bắp được chọn từ vụ 1 được sử dụng làm dòng mẹ, dòng bố là hỗn hợp của hơn 270 bắp đã được chọn. Bố trí cứ 4 dòng mẹ là 2 dòng bố. Khu vực hàng bảo vệ được trồng bằng dòng bố để đảm bảo hiệu quả của việc thụ phấn và hạn chế hạt phấn từ bên ngoài. Các dòng ngô tuyển chọn tiếp tục được theo dõi nghiêm ngặt về độ đồng đều, độc lập cách ly không gian/thời gian để hạn chế thụ phấn chéo.
Tính đến thời điểm hiện tại, toàn bộ các dòng ngô ở vụ G1 đang ở giai đoạn phát triển 6 - 8 lá – thời điểm để theo dõi chỉ tiêu sinh trưởng sơ khởi, khả năng chống chịu sâu bệnh và đánh giá các đặc tính hình thái theo quy chuẩn kỹ thuật.
Đề tài đang tiếp tục theo dõi, đánh giá và thực hiện các bước chọn lọc, kiểm định dòng tiếp theo.
Việc phục tráng thành công giống ngô nếp nương tím Mông Kỳ Sơn không chỉ khẳng định vai trò của nghiên cứu ứng dụng trong việc lưu giữ nguồn gen bản địa mà còn góp phần phát triển sinh kế bền vững và bảo tồn văn hoá ẩm thực cho đồng bào thiểu số vùng cao tỉnh Nghệ An.
Trần Thị Duyên - Viện KHKTNN Bắc Trung Bộ |
